Kısa cevap: Mekanik üniteler kılavuzu pres koçunun hareketiyle döndürür; basit ve çok yüksek strok hızlarına uygundur ancak diş derinliği ve hızı pres strokuna bağlıdır. Servo üniteler kılavuzu kendi motoruyla, presten bağımsız döndürür; devir, derinlik ve tork ayarlanabilir, diş sensörle doğrulanabilir. Değişken parça ve diş ölçüleri, izlenebilirlik ve yüksek tork gereken uygulamalarda servo; tek tip, çok yüksek hızlı üretimde mekanik ünite öne çıkar.
Kalıp içi kılavuz çekme (in-die tapping) ünitesi seçerken ilk karar, tahrik tipidir. İki yaklaşım da sac kalıbında dişi parça presten çıkmadan oluşturur; farkları kontrol, esneklik ve hız sınırlarındadır.
Mekanik kalıp içi kılavuz çekme üniteleri nasıl çalışır?
Mekanik ünitelerde pres koçunun aşağı–yukarı hareketi, vidalı mil (hatveli tahrik mili) veya kremayer düzeneğiyle kılavuzun dönme hareketine çevrilir. Kılavuzun ilerleme hızı ve dönüş sayısı doğrudan pres strokuna bağlıdır.
- Harici enerji ve kontrol paneli gerektirmez; yapısı basittir.
- Pres ile mekanik olarak senkron olduğundan çok yüksek strok hızlarında çalışabilir.
- Her hatve için uygun tahrik mili/ayarı gerekir; diş ölçüsü değişince mekanik parça değişimi gerekebilir.
- Diş derinliği ve hızı strok boyuyla sınırlıdır; tork izleme ve diş doğrulama genellikle ek donanım ister.
Servo kalıp içi kılavuz çekme üniteleri nasıl çalışır?
Servo ünitelerde kılavuz, elektronik kontrollü bir servo motorla döndürülür. Pres, bir sensör veya sinyal ile üniteyi tetikler; ünite dişi tanımlı devir ve derinlikte şekillendirir, ardından kılavuzu geri çeker ve işlemin tamamlandığını bildirir.
- Presten bağımsız: diş çekme hareketi pres strokuna bağlı değildir; kısa stroklu preslerde de kullanılabilir.
- Ayarlanabilir parametreler: devir, derinlik, geri dönüş hızı ve tork sınırı panelden ayarlanır.
- İzleme ve güvenlik: diş tamamlanmadığında veya tork sınırı aşıldığında pres durdurma sinyali verilebilir.
- Esneklik: aynı ünite, gövde aralığı içinde farklı diş ölçülerine kılavuz ve tutucu değişimiyle uyarlanır.
Mekanik ve servo ünite karşılaştırma tablosu
| Kriter | Mekanik ünite | Servo ünite |
|---|---|---|
| Tahrik kaynağı | Pres koçu hareketi | Elektrikli servo motor |
| Pres strokuna bağımlılık | Bağımlı | Bağımsız |
| Devir / derinlik ayarı | Strok ve tahrik miliyle sınırlı | Panelden ayarlanabilir |
| Tork izleme ve diş doğrulama | Genellikle ek donanım | Sistemin parçası |
| Erişilebilir strok hızı (SPM) | Çok yüksek olabilir | Diş boyu ve devirle sınırlı |
| Hatve / diş ölçüsü değişimi | Mekanik parça değişimi | Kılavuz ve tutucu değişimi |
| Enerji / kablolama | Gerekmez | Kontrol ünitesi ve kablolama |
| Tipik kullanım | Tek tip, çok yüksek hızlı üretim | Değişken parça, izlenebilirlik, yüksek tork |
Servo ünitede SPM ve çevrim süresi neye bağlıdır?
Servo ünite dişi, şerit sabitken (kalıp kapalı ya da baskı plakası parçayı tutarken) tamamlamak zorundadır. Bu nedenle erişilebilir strok hızı; diş boyu, hatve, kılavuz devri ve geri dönüş hızıyla belirlenir. Kısa diş boyu ve yüksek devir daha yüksek SPM sağlar. Örneğin 2 mm sacta M4 (0,7 hatve) dişi yalnızca diş boyu için yaklaşık 3 tur, aynı kalınlıkta M10 (1,5 hatve) dişi ise yaklaşık 1,3 tur gerektirir (kılavuzun pah boyu hariç); tur sayısı, devir ve hızlandırma süreleri birlikte çevrim süresini oluşturur.
Hangisini seçmelisiniz?
- Tek bir parça, tek bir diş ölçüsü ve çok yüksek strok hızı varsa mekanik ünite ekonomik olabilir.
- Farklı parçalar, farklı diş ölçüleri veya sık kalıp değişimi varsa servo ünitenin ayar esnekliği kazandırır.
- Diş doğrulama, izlenebilirlik ve hatalı parçanın hatta kalmaması önemliyse servo ünite tercih edilir.
- Pres strokunun kısa olduğu veya servo prese geçişin planlandığı hatlarda presten bağımsız servo ünite avantajlıdır.
- M8–M10 gibi yüksek tork gerektiren dişlerde tork sınırı ve izleme özellikli servo ünite güvenlik sağlar.
Arkoz AR serisi: Direct Drive servo üniteler
Arkoz Makine'nin AR serisi, elektronik kontrollü, hava destekli Direct Drive servo kalıp içi kılavuz çekme üniteleridir. Pres strokundan bağımsız çalışır, 32 SPM'ye kadar pres senkronizasyonu sağlar ve yalnızca ovalama kılavuzuyla kullanılır.
| Model | Diş aralığı | Motor | Kılavuz hızı | Strok (X) |
|---|---|---|---|---|
| AR340 | M3 – M4 | 400 W | 3000 rpm | 13 / 17 mm |
| AR560 | M5 – M6 | 400 W | 1460 rpm | 18 / 20 mm |
| AR810 | M8 – M10 | 750 W | 2500 rpm | 22 / 25 mm |
Ünitenin kalıba nasıl yerleştirileceğini progresif ve transfer kalıp entegrasyonu yazımızda anlattık.
Sık sorulan sorular
Mekanik ve servo kılavuz çekme ünitesi arasındaki fark nedir?
Mekanik ünite kılavuzu pres koçunun hareketiyle döndürür ve pres strokuna bağlıdır. Servo ünite kılavuzu kendi motoruyla, presten bağımsız döndürür; devir, derinlik ve tork ayarlanabilir, diş sensörle doğrulanabilir.
Servo kılavuz çekme ünitesi kaç SPM'de çalışır?
Erişilebilir strok hızı diş boyu, hatve ve kılavuz devrine bağlıdır. Arkoz AR serisi 32 SPM'ye kadar pres senkronizasyonu sağlar.
Servo ünite her prese takılabilir mi?
Servo üniteler pres strokundan bağımsız çalıştığı için hidrolik, mekanik ve pnömatik preslerin çoğuna uyarlanabilir; tetikleme için pres veya kalıptan bir sinyal gerekir.
Mekanik ünite ne zaman daha avantajlıdır?
Tek tip parça ve tek diş ölçüsüyle çok yüksek strok hızında çalışan, diş doğrulama ihtiyacı düşük hatlarda mekanik ünite basit ve ekonomik bir çözüm olabilir.
